Op het WK van 2014 voert bondscoach Louis van Gaal een bijzondere wissel uit. Voor de penaltyserie in het duel tegen Costa Rica kiest hij ervoor Jasper Cillessen te wisselen voor Tim Krul. Krul speelt vervolgens een hoofdrol bij de strafschoppen en helpt Oranje naar de volgende ronde. Dit is het verhaal van die wissel.
Keepers hebben net als veldspelers sterke en zwakke punten.
Er zijn doelverdedigers die lijnkeepers worden genoemd, omdat ze sterke reflexen hebben maar niet graag van de lijn komen. Anderen staan bekend om hoe goed zij zijn in het meevoetballen.
Net als bij spelers op andere posities, wil je zoveel gebruik maken van de sterke kwaliteiten van spelers en zorgen dat die kwaliteiten op de juiste momenten naar boven komen. Waar het uiteindelijk allemaal om draait, is het resultaat.
Wisselen doen trainers om de wedstrijd te kunnen beïnvloeden. Soms komt het team door een wissel anders te staan. Dat kan wanneer een trainer ervoor kiest een aanvaller te wisselen voor een verdediger, om een voorsprong te verdedigen.
Het wisselen van keepers is niet gewoon. Dat is vreemd, want het kan zijn dat er gedurende een wedstrijd behoefte is aan andere kwaliteiten in het doel. Als de tegenstander opeens vol druk besluit te zetten op je minder goed voetballende keeper, waarom zou een wissel dan geen oplossing zijn?
Of denk aan het geval waarin de tegenstander lange ballen pompt in de 16 meter. Als je dan een keeper hebt op de bank die beter is in hoge ballen, is een keeperswissel een logische oplossing. Zover zijn we momenteel nog steeds niet in het voetbal.
De wissel van Louis van Gaal tijdens het WK van 2014 is daarom nog steeds een uitzondering.
Oranje heeft in de kwartfinale moeite om langs een stug Costa Rica te komen. Na honderdtwintig minuten voetballen staat er nog steeds 0-0 op het scorebord. Van Gaal heeft een plan.
Zoals hij eerder een plan had om het team in een 3-5-2 systeem te laten voetballen. Daarmee begon Oranje in Brazilië met een 5-1 overwinning op wereldkampioen Spanje. In het stadion in Salvador keek iedereen vreemd op toen Oranje in de blessuretijd van de verlenging ging wisselen.
De verbazing leek er ook te zijn bij keeper Jasper Cillessen. Hij was in zijn hoofd vast al bezig met de strafschoppenserie. Van Gaal haalt Cillessen naar de kant, en brengt Tim Krul in het veld. Hij mag gaan proberen om Oranje naar de halve finale te helpen.
Van Gaal maakt deze keuze op basis van wat hij weet en ziet op de training en de gesprekken met keeperstrainer Frans Hoek. Hij heeft naast technische redenen mogelijk nog een motief.
Cillessen lijkt geen penaltyspecialist. Hij heeft dan nog nooit een penalty gepakt in zijn professionele carrière. Krul doet dat regelmatig. Van Gaal wijst later ook op de lengte van Krul, die daarmee verder zou kunnen reiken op het moment dat hij naar een hoek gaat.
Een penaltyserie is, zeker in situaties waarin er veel op het spel staat, een spel dat mede draait om de psychologie. Wie ook maar een beetje een speler van de tegenpartij kan afleiden, haalt daar veel voordeel uit. Dat is waarom Argentinië-keeper Emiliano Martinez altijd gek bezig is.
Hij weet dat elke gedachte in het hoofd van de speler op dat moment van invloed kan zijn op de penalty. De Costa Rica spelers zullen net zo verbaast zijn geweest als de toeschouwers die avond, toen de wissel plaatsvond. Die spelers zijn daarna mogelijk net anders achter de bal gaan staan.
Van Gaal neemt het risico dat een verlies hem extra wordt aangerekend. Hij is als bondscoach de eindverantwoordelijke, dus bij uitschakeling ligt de verantwoordelijkheid al bij hem. Hoe dat tot stand komt doet er eigenlijk niet toe, zo weet hij.
Het is zijn job om bij slechte prestaties te aandacht naar zich toe te trekken, en bij goede prestaties de aandacht op de groep te vestigen. Toch moet Krul het doel in zijn gegaan met het idee dat hij maar beter een penalty kon pakken.
Edwin van der Sar is de beste keeper die het Nederlands Elftal ooit heeft gehad.
Van der Sar moest lang wachten tot zijn moment in een strafschoppenserie voor Oranje. Ondanks zijn status als topkeeper begon het een onderwerp te worden. Hij zou niet in staat zijn om op die momenten te schitteren, volgens criticasters.
In 1996 is er de misser van een jonge Clarence Seedorf, waardoor Nederland op het EK verliest van
Frankrijk. In 1998 speelt Oranje de halve finale van het WK in Frankrijk. Dan is er het verlies tegen de Brazilianen, de tweede op rij na de nederlaag in 1994.
In 2000 is er sprake van een waar penaltydrama op het EK in eigen land. In de halve finale tegen Italië mist Oranje eerst twee penalty's in de wedstrijd. Daarna gaat het mis in de strafschoppenserie. Van der Sar slaagt er in die drie wedstrijden niet in om een penalty te stoppen.
De keeper krijgt zijn moment pas in 2004, op het EK in Portugal. Dan speelt Nederland in de kwartfinale tegen Zweden. Na vijf penalty's voor beide teams staat het 4-4. Arjen Robben brengt Oranje daarna op voorsprong. Dan is het aan Van der Sar om het verschil te maken.
Dat doet 'Sar' door de penalty van Erik Mellberg te pakken. De opluchting bij de keeper is zichtbaar. Een paar jaar later speelt hij weer een belangrijke rol bij een penaltyserie. Manchester United wint de finale van de Champions League dankzij zijn redding op de penalty van Nicolas Anelka.
Krul valt niet voor niets in tegen Costa Rica.
Hij vervult de rol die Van Gaal voor ogen had met de wissel. Al bij de tweede Costa Ricaanse penalty weet hij redding te brengen voor Oranje. Krul pakt de bal van Bryan Ruiz, die in Nederland succesvol was bij FC Twente.
Voor Nederland scoren achtereenvolgens Robin van Persie, Robben, Wesley Sneijder en Dirk Kuijt. Costa Rica moet de laatste penalty scoren om nog een kans te maken op de halve finale. Krul brengt opnieuw redding. Hij stopt de strafschop van Michael Umaña, en de wedstrijd is afgelopen.
Achteraf blijkt dat Krul al weken werd voorbereid op dit moment. De spelers wisten er niets vanaf, terwijl hij zijn best deed om de gewoontes van potentiële tegenstanders te bestuderen. Hij maakte gebruik van zijn kennis door de penaltynemers van Costa Rica af te leiden.
Tegen elke nemer zei Krul vooraf te weten waar de bal naartoe zou gaan. Dat bleek te kloppen. Bij elke bal ging de lange keeper naar de juiste hoek in een poging een redding te maken.
Cillessen is één van de eerste spelers die naar Krul sprint om met hem te vieren dat het team door is naar de halve finale. Toch is hij op het moment van de wissel boos. “Ik was boos ja, ik wist niet dat het ging gebeuren. Ik wou er staan tijdens de penaltyserie”, zegt hij na afloop.
De wissel van Van Gaal brengt het gewenste resultaat, maar Cillessen kan zijn teleurstelling niet onderdrukken. Tegelijk is ook hij blij met het halen van de volgende ronde.
In de halve finale tegen Argentinië komt het weer aan op penalty's. Dan heeft Van Gaal al drie keer gewisseld. Van een extra wissel in de verlenging was toen nog geen sprake, waardoor Cillessen in het doel staat tijdens de beslissing.
Hij slaagt er niet in om een Argentijnse strafschop te stoppen. Wesley Sneijder, die tegen Costa Rica raak schiet, mist deze keer. Dat doet ook Ron Vlaar. De Argentijnen plaatsen voor de finale door vier keer te scoren.
Voor Oranje wacht de troostfinale tegen Brazilië. Het team van Van Gaal legt beslag op de derde plek door met 3-0 te winnen.
Lees Hier Meer:
Geschreven door: Freddy Gomes